Sakras Art Gallery

Sekuenca filmike

Revista gazeta forume

Statistika

 
Vegėza

RTK

TOP CHANNEL

RTV 21

ALSAT

TV KLAN

KLAN KOSOVA

RROKUM TV

BOTA.AL

ALBANIAPRESS

ALBINFO

EXPRESS

KOHA DITORE

ZĖRI INFO

KOSOVA SOT

BOTA SOT

LAPSI.AL

TIRANA OBSERVER

SHQIP

ZEMRASHQIPTARE

RTV ZIK

KOSOVA PRESS

TELEGRAFI

EUROPA E LIRĖ

ZĖRI I AMERIKĖS

PSIKOLOGJIA

TRIBUNA SHQIPTARE

SHĖNDETI

DITURIA

PRESHEVA.COM

GJUHA SHQIPE

SEKRETE BUKURIE

KOSOVARJA

RIPOST

RADIOPROJEKT

Psikologji 3 - MASHTRIMI ĖSHTĖ ĒELĖSI I MBIJETESĖS APO...

Shkruan: Lulzim GASHI

  MASHTRIMI ĖSHTĖ ĒELĖSI I MBIJETESĖS APO EDHE INSULIN-A E ZBUKURIMIT...!

 

            Gjatė jetės sė pėrditshme kur ne bisedojmė, ēdo fjalė, si e bukur apo e hidhur tė jetė, e ka qėllim mashtrimin! Me fjalė tė bukura pėrpiqemi qė tė mashtrojmė njė dhimbje tė dikujt tjetėr. Me njė fjalė te bukur mundohemi ta qetėsojmė njė frikacak. Me fjalė tė bukura mundohemi qė ta arrijmė njė qėllim, si nė shkollė, nė punė, nė rrugė apo nė mjediset, kudo qė jemi e komunikojmė!

 

 

            Gjithēka qė janė tė panjohur derisa nuk i shohim, janė abstrakte dhe tė pavėrteta! Andaj, kur flasim pėr to, mund tė jenė tė bukura, varėsisht se sa i zbukurojmė, dhe e kundėrta: mund tė jenė tė kėqija, varėsisht se sa i shtrembėrojmė apo i ekzagjerojmė! Ja vetėm njė shembull sa pėr hyrje: Kėtė koncept tė manipulimit e luajnė fetė! Secila fe flet pėr gjėra abstrakte, hyjnore e shpirtėrore qė pėrmes stilizimeve, pėrmes frazave ekzagjeruese mundohen tė na i ofrojnė mė afėr si tė (pa) vėrteta. Ta marrim njė shembull konkret. Kur ne ju besojmė predikuesve tė fesė, tė cilėt nė njėrėn anė e lartėsojnė Zotin, kurse nė tjetrėn anė e djallėzojnė djallin, e gjithmonė kėto i predikojnė tek hallexhinjtė, duke iu futur frikėn gjoja se: po nuk ju besove, kinse Bijve tė Zotit, hallexhinjtė dhe tė gjithė ata me mendime ndryshe nga predikuesit, i takojnė vetėm djallit e assesi Zotit!

            Shpeshherė kemi dėgjuar predikuesit e feve qė thonė: Unė jam krijesė e Zotit dhe se Zoti mė ka krijuar mua, kurse tjetri qė mendon ndryshe, ėshtė krijesė e djallit!”. Ēudi! Po mirė! Ēka jua merr mendja? A do tė krijonte Zoti predikues tė tillė qė pėrmes frikės t’i bėjnė hallexhinjtė qė ta adhurojnė Zotin? Jo dhe Jo! Zoti nuk do tė krijonte kokėboshė tė tillė qė flasin pėr gjėra abstrakte dhe pėr gjėra tė panjohura. Zoti nuk do tė krijonte primitivė tė tillė qė mundohen duke i laramanizuar gjėrat ta lartėsojnė Zotin! Jo, sepse Zoti kur i ka krijuar krijesat nė tokė (nė kėtė rast fjalėn e kam tek raca njerėzore), i ka krijuar pa rroba, lakuriq! Kurse me kalimin e kohės ne shohim se disa predikues tė feve gjatė rrugės kanė veshur lloj-lloj rrobash, me e pa ngjyra, derisa kane vėne edhe kėsula apo tėrlikė mbi kokė qė tė tjerėt mos ta marrin vesh, qė tė tjerėt mos ta kuptojnė se ende janė kokė lakuriq, ende janė kokėboshė! Kuptohet disa i veshin edhe pa vetėdije por pėr njė qellim si mundėsi qė ta pasurojnė harmonin shpirtėrore duke e kombinuar me atė materiale.

            Pse titullin e shkrimit e kam quajtur MASHTRIM?! Tani, gradualisht me disa shembuj praktik dhe faktik, do tė mundohem qė tutje tė ju ofroj Juve, tė nderuar lexues, mė afėr kuptimit se: gjithēka qė lėviz nė kėtė botė, frymon mbi kėtė tokė qė krijohet e zhvillohet, ėshtė mashtrim, dhe falė mashtrimit mbijetojmė ne si dhe kafshėt e gjallesat tjera!

            Shembull:

            Gjatė jetės sė pėrditshme kur ne bisedojmė, ēdo fjalė, si e bukur apo e hidhur tė jetė, e ka qėllim mashtrimin! Me fjalė tė bukura pėrpiqemi qė tė mashtrojmė njė dhimbje tė dikujt tjetėr. Me njė fjalė te bukur mundohemi ta qetėsojmė njė frikacak. Me fjalė tė bukura mundohemi qė ta arrijmė njė qėllim, si nė shkollė, nė punė, nė rrugė apo nė mjediset, kudo qė jemi e komunikojmė! Edhe predikuesit e feve, si hoxhallarėt, mundohen qė me fjalė tė larmishme para varrezave tė pranishmit t'i ushqejnė me fjalė abstrakte, me gjėra tė padukshme shpirtėrore, sepse dhimbja ėshtė shpirtėrore, por hoxha i menēur arrin qė me fjalė sa mė tė qėndisura t'i qetėsojė tė pranishmit, kurse ai qė ekzagjeron i bėn tė qajė ende mė shumė! Pra mashtrimi nė disa raste ka dhe rolė qetėsues!

            Gjatė jetės sė pėrditshme, kur sėmuremi, marrim medikamente. Ēdoherė me qėllim pėr ta mashtrua sėmundjen! Gjatė jetės sė pėrditshme, ēdo herė kur punojmė, mashtrohemi pėr tė ardhur deri te qėllimi. Gjatė jetės sė pėrditshme, kur garojmė apo luajmė lojėra tė ndryshme, pa mashtruar dot s’arrijmė deri te caku! Gjatė jetės sė pėrditshme, sa herė qė ushqehemi, mashtrojmė organizmin tonė, Ja njė shembull: ushqimi, gjella, buka, etj., po nuk patėn kripė, nuk i fusim dot nė gojė! Ndodhė qė mishin (po e marr shembull mishin sepse jemi racė „primitive” qė e konsumojmė), ndoshta nuk ėshtė i pjekur, dhe ashtu e dimė qė lukthin dhe shqisat tona nuk mund t’i mashtrojmė, por nė momentin qė i hedhim krip apo zarzavate tjera duke e mbėshtjell (kamuflua) me shije, atėherė, lėre qė do e konsumojmė, por edhe pas ngrėnies, ndodhė qė edhe gishtat t’i lėpijmė!

            Mashtrimi zanafillėn e ka qė nga lindja! Nė momentin e lindjes sė foshnjės, fėmija i porsaardhur nė jetė, fillon tė qajė! Atėherė, aty fillon mashtrimi i parė!

            Mashtrimi ėshtė art dhe arti ėshtė mashtrim! Nėna pėrmes zėrit, pėrmes ushqimit apo pėrmes ngrohtėsisė, duke e marrė foshnjėn ne gjoks, e mashtron derisa ta qetėsojė. Ne i kemi parė nėnat qe duke i pėrkundur foshnjat ndoshta edhe me orė, pėrpiqen qė foshnjat t'i vėnė nė gjumė. Ky mashtrim nga prindėrit vazhdon tutje duke i pėrcjell  fėmijė pėr disa vite me radhė sidomos, kur fėmijėt ende janė tė pasigurt, ende janė ne varėsi tė prindėrit, dhe prindėrit shfrytėzojnė atė mėvetėsi te trashėguar duke e pėrcjellė dhe mbjell si farė mashtrimin te fėmijėt e tyre.

            Pėr t'i vėnė fėmijėt nė gjumė, ju tregohen pėrralla abstrakte derisa ndodhė qė tė pėrdoren shembuj absurdė qe ndikojnė drejtpėrdrejtė nė psikologjinė e fėmijėve. Shembull: Nga pamundėsia qė t'i vėnė fėmijėt ne gjumė atėherė, ndodhė qė, shpeshherė, tė ju thuhet fėmijėve: Flini se ju vdes nėna, ky apo ajo! Flini se ju hanė bubat, ju merr djalli, etj. etj. Pra, mashtrimi ėshtė njė fenomen ku me vetėdije qė qėllimi tė ketė njė kompromis finalė, infekton potencialin e tė qėnurit realė dhe logjikė, mbillet, trashėgohet gjeneratė pas gjenerate dhe mbetet njė lloj diabeti i pėrhershėm nė shoqėri!

            Gjatė jetės, pėr t’u dukur sa mė tė bukur, mundohemi qė vetveten ta mashtrojmė, duke pėrdorur lloj-lloj produktesh qė fytyrės t’i bėjmė kamuflazh pėr t’u dukur mė tė bukur! E njėjta vlen edhe pėr veshmbathjen! Mundohemi qė pėrmes veshjes dhe pėrzgjedhjes sė ngjyrave, tė dukemi sa mė bukur, sa mė elegantė dhe ekstravagantė! Gjatė jetės, edhe vetė organizmi ynė na mashtron, dhe mund tė ketė dhjetėra e dhjetėra arsye pse?! Sepse na humb tė dėgjuarit, sepse na humb shikimi?! Ėshtė gjumi, ėshtė ushqimi, ėshtė ambienti jo i qetė ku jetojmė e veprojmė. Ėshtė gjendja mendore e shpirtėrore apo ėshtė naiviteti ynė qė joshemi pas gjėrave sekondare, derisa gjėrat esenciale apo primare, harrojmė t’i konsumojmė!

            Pra, njashtu sikur edhe kafshėt qė pėr tė mbijetuar e mashtrojnė prenė e tyre, ashtu edhe ne, edhe atėherė kur nuk dėgjojmė mirė, kur na humb tė shikim, pėrdorim syze qė ta mashtrojmė vetveten, por e kundėrta me kafshėt ne jemi vetė gjahu! Gjatė jetės mashtrojmė vetveten edhe kur bie shi - pėrdorim ombrella qė tė mos lagemi, por nė realitet mbi 70% trupi ynė ėshtė ujė dhe harrojmė kėtė ndjesi!

            Gjatė jetės mashtrohemi nga kėngėtarėt tė cilėt kanė zė mė tė bukur, tekste e melodi mė tė bukura t’i uzurpojnė ndjenjat shpirtėrore. Kėngėtarėt kėshtu arrijnė qė ta hipnotizojnė masėn sa qė ndodhė qė disa tė dehen, disa tė hedhin djersėn e tepėrt dhe lekun sikur te ishte tėrshėrė nė arė. Disa fillojnė tė thyejnė gota e gjėsende. Me njė fjalė, njė mashtrim total komik!

 

 

            Nė jetėn e pėrditshme dėgjojmė muzikė dhe tingujt e ndryshėm, qoftė nga instrumentet frymore apo edhe nga ato orientale, pėr tė qenė mė joshės pėr shqisat e tė dėgjuarit dhe shqisat nervore, ato duhet qė patjetėr tė jenė nė harmoni. Atėherė mashtrimi ėshtė i barabartė me talentin! Mund tė quhet si talent i instrumentistit qė arrin me mjeshtri apo me mashtrim, respektivisht me kompozim tingujsh nė njė linjė harmonie me shqisat e tė dėgjuarit. Pra, mashtrimi ėshtė i barabartė me talentin! Kur notojmė mbi valėt e detit, gjithashtu jemi tė prirė doemos qė tė mashtrojmė! Dhe, falė mashtrimit apo talentit tė mashtrimit, arrijmė ta sfidojmė edhe detin! Edhe bukėpjekėsi, e ngjesh brumin e bukėve duke i dhėnė formė e shije! Nė momentin qė bukės i mungon shija, ajo nuk hahet, andaj shqisat e shijes dhe tretjes, sė pari duhet tė mashtrohen e kjo bėhet vetėm duke i hedhė krip. Edhe pilotėt duke i mashtruar rrymat e ajrit, arrijnė qė tė sfidojnė hapėsirėn ajrore, qė fluturimet tė jetė mė komod! Pra, ka iks e iks shembujsh tė pėrditshmėrisė qė dėshmojnė se ēelėsi i ēdo suksesi ėshtė mashtrimi! Edhe atėherė kur kundėrforcat janė te barabarta nė njė ekuilibėr, apo arrijnė njė pikė qetėsie, ėshtė si rezultat i vlerave tė masave apo vėllimit tė barabartė qė i nėnshtrohen mashtrimit! Njė shembull! A mund ta sfidojmė natyrėn me forcė?! Mendoj se jo! Por mundėsia e vetme qė t’i rezistojmė ėshtė talenti i mashtrimit! Me veshmbathje, duke i vjedhur natyrės burimin e energjisė, si drunjtė, atėherė ne atė energji e shndėrrojmė nė zjarr, dhe dihet qė zjarrin e pėrdorim pėr ngrohje por edhe pėr tė shkrirė hekur apo ēelik.

            Ne i marrim natyrės burimet e ujit nga nėntoka, mineralet e ndryshme, etj., dhe ato falė mashtrimit, duke i pėrvetėsuar pėr nevojat tona jetike. Pra, ne e sfidojmė edhe natyrėn falė mashtrimit! Falė talentit tė mashtrimit edhe lumenjve dhe liqeneve ua ndėrrojmė kahen. Falė talentit tė mashtrimit shfrytėzojmė edhe llavėn e vullkaneve ku e sfidojmė natyrėn aq thellė, sa qė nga ajo thellėsi arrijmė t’i nxjerrim edhe gurėt mė tė ēmueshėm qė nė bėrthamė e vet,  sekreti      ka toka, pra tė nxjerrim diamantet nga llava! Po tė mos ishte aftėsia dhe talenti i mashtrimit si sfidė elementare pėr tė realizuar qėllimet e mundshme, nuk besoj se do tė arrihen tė gjitha qėllimet, sepse edhe e drejta nuk arrihet pa e pasur si bazė dhe si brumė mashtrimin! Sepse edhe e drejta nė vetvete e ka mashtrimin si instrument pėr t’i mbajtur e joshur pėr rrethet e afėrta. Madje, kjo vlen pėr tė gjithė ata qė i besojnė tė drejtės apo qėllimit!

            Thuhet sipas ligjeve dhe te drejtave dhe konventave ndėrkombėtare se tė gjithė i kanė tė drejtat e barabarta! Aq sa ėshtė realitet aq ėshtė edhe mashtrim!

            Jemi dėshmitarė qė kėtė prestigj tė hedhur nė letėr nuk e gėzojnė mbi 90% tė popullatės sė botės! Janė individėt, janė shoqata sekrete duke filluar qe nga Illuminati e deri tek ato qe pasojnė haptas nė njė vertikale deri tek rendi kushtetues nė administrata lokale, ku mashtrimi pėrdoret si vegėl legjitime pėr tė krijuar varėsi tė domosdoshme qė individi apo shoqėria tė jetė si dele e plagosur!

            Thuhet se dijetarėt tė cilėt tregojnė histori janė historian! A nuk ėshtė njė e pavėrtetė kjo?! Njė mashtrim ‘’delesh’’! Historinė mund ta tregojė secili qė ėshtė pjesė e sajė dhe kjo ndoshta mund tė pėrpunohet nga ‘’dijetarėt’’ pėr tu shtrembėruar dhe servuar, varėsisht se ku e lejon tregu i fuqisė politike! Historia si shkencė shoqėrore e cila studion tė kaluarėn e shoqėrisė njerėzore gjatė evolucionit mijėravjeēar tė njerėzimit ėshtė shkruar e rishkruar ėshtė mitizuar e ėshtė mohuar! ‘’Falė’’ dijetarėve, historitė gjatė evolucionit ngjajnė nė akullnaja stinėsh, ku e vėrteta mėsohet,  servohet e trashėgohet gjeneratė pas gjenerate dhe gėlltitet falė ‘’dijetarėve’’ apo ma mirė do ti quaja ‘’Dijetart’’ si : Protezat e manipulimit...!

            Nganjėherė edhe pse nuk duam, naiviteti ynė del nė sipėrfaqe! Shpeshherė dėgjojmė duke thėnė se vetėm ’’NE’’ jemi ata qe mund ta sfidojmė kohėn! Por mashtrohemi sepse ne sfidojmė vetėm vetveten, koha mbetet ajo qė ėshtė ndėrsa ne i eksponohemi kohės pėrderisa nė fund arrimi tė mplakemi dhe harrojmė ta kuptojmė se vdekja ėshtė pronari i yni!

            Po ashtu, nganjėherė (mė mirė tė thuhet shpeshherė) i eksponohemi kohės vetvetiu duke thėnė: T'ja lajmi kohės! Ėshtė koha qė tė gjitha i qet nė shesh! Ėshtė koha qė shėron etj. etj.! Atėherė ku qėndron kėtu e vėrteta?! Ėshtė koha apo jemi qė eksplorojmė vetėn duke u joshur me mendime verbale ku burimi i sė vėrtetės kamuflohet nėn shijen e vetėmashtrimit irracionalė!

            Shpeshherė nė jetėn e pėrditshme dėgjojmė shprehjen: Mendimi pozitiv! Po mirė, si ta shpjegojmė se ēfarė ėshtė mendimi pozitiv?! Thjeshtė ta ilustrojmė me njė shembull: Mendimi pozitivė ngjanė nė njė lodėr fėmijėsh!           

            Nė shumė raste kurė fėmijėt  grinden apo qajnė, me apo pa qėllim, atėherė nė funksion, shpeshherė, hyjnė lodrat! Duke ju ofruae lodrat qė ngjajnė nė shpezė, shtazė zvarranik, gjitar e gjėsende tė llojllojshme tė dekoruara me kolore ngjyrash tė ndryshme arrijmė deri tek qellim-pajtimi i fėmijėve! Lodrat mund tė jenė figura tė kafshėve  shtėpiake apo edhe tė egra! E dimė se ujku, arusha, dhelpra, gjarpri, luani, krokodili, iriqi etj., janė tė rrezikshėm, disa edhe helmues, por janė nė zanafillėn e jetės sė fėmijėve me vetėdije institucional ku nė front janė edhe pedagogėt e mėsimdhėnėsit si resurs kryesor pėr t'i edukuar fėmijėt drejtė! Mirėpo ndodhė e kundėrta, deponohet mashtrimi! Kafshėt e egra, mishngrėnėse e helmuese eksponohen tek fėmijėt qė nė moshė tė re, qė nė moshėn e zhvillimit tė tyre si kafshė mė tė dashura dhe ndodhė qė fėmijėt as nuk bien nė gjumė pasur ato afėr shtratit apo nė hapėsirėn e dhomave te gjumit ! Dhe realiteti qėndron tek sekreti i mashtrimit! Pra zbukurimi, ekzagjerimi i sendeve qė nuk i pėrkasin realitetit, por eksponohen pėr njė qellim, edhe pse mashtrimi hyn nė funksion shpeshherė, me apo pa vetėdije, me apo pa qellim, ėshtė i ngjashėm me mendimin pozitiv!

            Kotė se koti nuk e kam thėnė qe nė fillim tė titullit se:

            MASHTRIMI ĖSHTĖ ĒELĖSI I MBIJETESĖS APO EDHE INSULINA E ZBUKURIMIT!

            Mashtrimi ėshtė:

            Inteligjencė

            Dinakėri

            Abuzim

            Pėrfitim

            Forcė

            Energji

            Entuziazėm

            Zbukurim etj. etj...

 

            Ne shqiptarėt, si zakonisht, kur jemi tė uritur, derisa tė pjekėt pitja (si shembull e mora piten)!, marrim dy-tri kafshatė bukė dhe ndodhė qė dikush afėr tė na sugjeroj qė tė mos ngutemi me ngrėnė derisa tė pjekėt pitja.

            Pėrgjigjja e par qė e marrim nga Ai apo Ajo ėshtė: Jam aq i uritur sa po i ha dy-tri kafshatė me-ja prishė bukės! Qė do tė thotė se po i merr dy-tri kafshatė sa pėr ta mashtruar urinė! Me dy-tri kafshatė assesi nuk ja prish urisė, por pėrkundėr veē e rregullon urinė! Pra kėtu kemi njė mashtrim!

            Gjatė jetės ndodhė qė ndonjėherė te sėmuremi, ! E bėjmė njė vizitė te mjeku dhe ai na rekomandon qė pėr disa ditė te pėrdorim medicinė dhe tė pushojmė - larg nga puna e larg nga stresi!

            Kam hasė shpeshherė nė individ tė tillė qė, siē thuhet nė popull, ’’thiut pėr bishti me ja ngjitė n’laver e gjun’’. Por, pasi qė mjeku e ka sugjerua qe tė mos prekė punė me dorė (edhe pse individėt e tillė duken tė shėndetshėm) pėrsėri, nga mosbesimi qė janė shėndoshė e mirė, sė kanė guxim ta pranojnė kėtė realitet, atėherė nuk funksionojnė dhe vazhdojnė tė ndihen tė sėmurė pėrderisa mjeku ta thotė fjalėn e fundit!

            Pas kontrollit mjekėsor, kur mjeku e konstaton me njė fjalė se je ’’shėndoshė si molla", merr veten!

            Mosbesimi nė vetvete ėshtė njė dozė narkoze e nėndijes qė paralizon vetėdijen duke arrit qė njeriu tė mos ketė guxim ta njohė dhe tė mos funksionojė me vetėn!

            Kėtė shembull e ilustrova nga iks shembujt tė tjerė qe dėshmojnė se mashtrimi ėshtė ēdo herė alfa dhe omega qė frekuenton pėrformancėn e vetėdijes apo nenėdijes sonė.

            Gjallesė, pėr tė mbijetuar nė momentet kur ndjehen tė rrezikuara, pėrdorin forma tė ndryshme tė mashtrimit-kamuflazhit pėr vetėmbrojtje. Disa duke ndėrruar formė, ngjyrė duke u hedhur nė sulm, disa zgjedhin qetėsin, apo shtiren si te ngordhura, disa pėrdorin edhe zėrin, ku me tinguj tė ndryshėm, mundohen qė tė mashtrojnė grabitqarėt qė tė mos bėhen pre e tyre.

            Dita-ditės me pėrsosmėrinė e teknologjisė ėshtė bėrė e mundur qė tė shohim nė thellėsitė e detit gjallesa tė ndryshme tė cilat, edhe pse nuk i ekspozohen dritės, kanė arritur qė tė mbijetojnė falė transformimit dhe pėrshtatjes sė ambientit nėnujorė. Po ashtu sipas studiuesve tė botanikės dhe zoologjisė, kemi pa se disa shpezė, shtazė e gjitar tė ndryshėm, deri nė zvarranikė, kanė aftėsi inteligjente saqė deri vonė kanė qenė tė paimagjinuara pėr njeriun! Si pėr shembull: sorra e zezė, ka njė koeficient aq tė lart tė inteligjencės saqė, paramendojeni, pėrderisa ėshtė nė ajėr duke fluturua me zėrin e sajė karakteristik qė e ka (ėshtė njė zė universal), nė momentin kur ajo kėndon, tė gjithė zogjtė e porsaēelur tė shpezėve tjera, posa ta dėgjojnė zėrin e saj mendojnė se ėshtė zėri i nėnės sė tyre dhe fillojnė edha ata tė kėndojnė, apo thėnė ma mirė tė cicėrojnė duke dhėnė sinjale se ku gjinden. Dhe kjo ju kushton me jetė, sepse sorra me zėrin e sajė arrin tė komunikojė me zogjtė e shpezėve tė tjera dhe tė zbuloj folenė e  tyre !

            Ngjashėm, si tė gjallesat, mashtrimin e gjejmė edhe te bimėt! Shumė lloj bimėsh pėrpos qė i pėrshtaten ciklit tė ditės dhe natės, ato ndėrrojnė ngjyrė, formė apo lirojnė aromė qė tė mashtrojnė grabitqarėt, insekte e mikrobe tė ndryshme.

            Shpeshherė, nė vende tė thata ku tė reshurat atmosferike janė tė pakta, hasim nė drunj tė cilėt ju kanė pėrshtatė thatėsisė totale dhe procesin e fotosintezės e kryejnė vetėm pėrmes masave tė ajrit njėkohėsisht duke i shfrytėzuar kėto dhe si ushqim. Po ashtu kėtė proces arrijnė ta fusin nė funksion falė ndryshimit tė ditės dhe natės pa ndikuar shumė periudhat apo stinėt e vitit.